In het voetspoor van Paulus

dag 2, 14 april 2026

Vanmorgen ging bij bijna iedereen om 7.00 uur de telefoon op de kamer: wake-up call. Gelukkig had iedereen minstens één wekker daarnaast gezet, zodat iedereen tijdig in de eetzaal was om rustig te ontbijten. Na het ontbijt zijn we om 8.30 vertrokken met de bus, richting de doopplaats van Lydia.
We waren de tweede groep die aankwam op deze site, dus terwijl de Koreaanse groep aan de oever van de rivier een korte eucharistie-viering hield, konden wij de octogonale doopkapel bekijken. Het is een modern gebouw, naar vorm gebaseerd op de octogonale doopkapel die eens in Filippi heeft gestaan. De doopkapel van Lydia is van de tweede helft van de twintigste eeuw, maar is in 2011 nog volledig opnieuw opgeknapt. Het is een prachtige kapel, waar je je ogen uit kunt kijken. Je vindt er in het voorportaal een mozaïek met daarin de route van Paulus’ tweede zendingsreis. In de kapel zelf vindt je op een serie fresco’s de hele geschiedenis van deze zendingsreis, en in de binnenste ring boven de doopvont vind je verschillende dooptaferelen. In de koepel boven de grote marmeren doopvont vindt je een prachtige afbeelding van de doop van Christus.
Toen wij de kapel bezien hadden, konden we van plaats ruilen met de Koreaanse groep. Nu konden wij naar de oever van de rivier, naar alle waarschijnlijkheid de plek waar Lydia, de eerste dopelinge op Europese grond, is gedoopt. Opvallend detail: Lydia komt uit Thyatyra, is dus zelf uit Asia [ het huidige Turkije] afkomstig. Uit het gebied, waar de Geest niet toeliet, dat Paulus daar heen reisde.
We hebben deze geschiedenis met elkaar gelezen, en daarbij ook onze eigen doop opnieuw in gedachte gebracht. Wat is het kostbaar, gedoopt te mogen zijn!
Bij de uitgang van de doopplek kon een ieder nog even naar het toilet. En er was een winkeltje met allerlei snuisterijen…. En koffie. Tsja, en Nederlanders [ en Friezen] en koffie… daar moest natuurlijk wel even worden bijgetankt. Gelukkig heeft het programma ruimte genoeg om zo’n korte koffiestop in te lassen 😊
Vanaf de doopplaats van Lydia is het met de bus maar zo’n 5 minuutjes rijden naar de site, waar eens de grote stad Filippi heeft gestaan. De stad was in Paulus’ dagen een stad met Romeins bestuur & recht, een kolonie van Rome waar ook veel oud-militairen woonden. Juist dat maakt het zo frappant, dat Paulus en Silas hier op door een woedende volksmenigte voor de stadsbestuurders worden gesleept nadat Paulus een demon had uitgedreven bij een slavin – en dat de stadsbestuurders hen zonder vorm van proces stokslagen lieten toedienen, en hen in het gevang wierpen.
De opgraving heeft een mooi bewaard gebleven theater, waar onze Gids Iris ons een en ander heeft verteld over Filippi. Vervolgens zijn we naar de resten van Basilika A’ gelopen. Er is weinig meer van over, wel nog o.a. het trappetje van de preekstoel – waar ds. Jacolien het niet kon nalaten om de groep een stille zegen mee te geven. We hebben over de oude Via Ignatia gelopen, over het oude Forum gestruind, en de octogonale doopkapel gezien die de inspiratie heeft gevormd voor de kapel in Lydia. Naast de archeologische bezienswaardigheden hebben we ook genoten van de prachtig bloeiende klaprozen en andere bloeiende planten, het zicht op de besneeuwde berg in de verte, en gewoon het lekkere lenteweer. Het was nog wat bewolkt, al kwam in de loop van de ochtend de zon steeds meer te voorschijn. Sommige mensen waren al wat eerder klaar met de archeologie en bouwkunst dan anderen – die hebben een goed plekje gevonden om even iets te drinken op het terrasje.
Van Filippi zijn wij terug gereden naar Kavalla, waar we een ‘rondje van de zaak’ kregen bij het ziekenhuis. Gelukkig niet omdat we bij het ziekenhuis moesten zijn, maar omdat we vanaf een bushalte een prachtig uitzicht op de baai van Kavalla en het daartegenover gelegen eiland Thapos hadden. Een snelle foto-stop, en dan door naar de lunch.
De lunch was een bijzondere belevenis, in die zin dat de gerechten bestonden uit bijzondere combinaties: Falafel met quinoa, een croque madame [ soort tosti met ei] en salade, of een wafel met ceasar salad en gegrilde kip. De algehele conclusie was: aparte combinaties, maar wél lekker. Omdat alles vers gemaakt werd, was de maaltijd wel ietwat een estafette-beleving, maar iedereen is ruim verzadigd. Vervolgens even snel langs het hotel om wat truien & jassen in te leveren, vergeten spulletjes te pakken, of de korte broek aan te trekken, en daarna een stadswandeling in het oude deel van Kavalla. We zijn bij het Paulus-monument geweest, waar we uiteraard het bijbehorende bijbelgedeelte hebben gelezen. Vervolgens zijn we naar het aquaduct gelopen, en daarna zijn diegenen die nog energie genoeg hadden, door de oude straatjes omhoog gelopen naar het kasteel. Daar werd de toren beklommen – een kwestie van diep durven bukken en door een smal gangetje gaan. Maar het uitzicht over de baai en de Egeïsche zee maakte het de klim meer dan waard.
En ja, óók hier was een terrasje te vinden, waar koffie, fris en bier werd geschonken…
Ieder is op eigen gelegenheid en eigen tempo weer terug gegaan naar het hotel. Daar stonden we om 19.15 uur massaal voor de deur van de eetzaal – maar deze was nog op slot. De andere Nederlandse groep, die vandaag is gearriveerd, hadden ‘vroeg’ avondeten, en pas toen die de eerste ronde hadden opgeschept, werden ook wij binnen gelaten. Gelukkig was er méér dan voldoende, opnieuw een lekker buffet met Griekse gerechten. Nadat ieder zijn of haar buikje weer rond gegeten had, hebben we de avond afgesloten met een dagsluiting.
Gedachtig aan de slavin, die door Paulus van de boze geest was bevrijd, hebben we het lied ‘no longer slaves’ gezongen. Na een laatste stukje van de geschiedenis van Paulus is Filippi te hebben gelezen, hebben we nog lied 1005 gezongen. Na een afsluitend gebed is een ieder zijn of haar eigen weg gegaan. Sommigen naar de kamer om de koffers in te pakken en klaar te zetten voor morgen, anderen nog even iets te drinken. En een enkeling heeft nog een reisverslag geschreven… 😉
Morgen met de bus naar Thessaloniki, om de stad daar te bezien, en vervolgens door naar Vèria, of Berea zoals u het wellicht uit uw bijbel kent.
Kalí nìchta!

ds. Jacolien de Lange

dag 1, 13 april 2026

Sinds de voorbereidingsreis van 2025 is inmiddels ruim een jaar verstreken. In die tijd hebben Joke en ik een reisplan opgesteld, geprobeerd om mensen enthousiast te maken voor de reis, en zo een reisgroep bij elkaar gebracht.
Het afgelopen winterseizoen hebben we in Garyp maandelijks een fragment van steeds een andere brief van Paulus besproken in de Lytse Groepkes en in kerkdiensten.
En nu is het dan eindelijk zo ver…. We gaan op reis.
We gaan met een groep van 26 mensen, waarvan twee Sumarders, een Zeeuwse, een Wirdummer, Twee Nijegaasters die zich verbonden weten met de Pein, vier Peinders [ schrijf ik dat zo goed?] en verder allemaal Garipers. Een mooie gemixte groep dus,  waar de sfeer al op de twee voorbereidingsavonden ontspannen is geworden. Met elkaar zien we uit naar deze reis, die meer dan een touristische reis ook een geloofsreis is.
De afspraak is, dat we om 01.45 uur verzamelen, omdat de bus naar Schiphol om 02.00 uur vertrekt vanaf de Andreastsjerke. Joke en ik zijn de avond ervoor vroeg op bed gegaan, om ook tijdig weer wakker te zijn om iedereen bij de kerk op te vangen. Tenminste… dat was het plan. Totdat bleek dat Jacolien haar mobiel niet alleen op 13 april van provider veranderde, maar dat ze daar al vóór vertrek een probleem mee kreeg….. twintig verhitte minuten later was dat opgelost, en stonden we nog nét niet als laatste bij de kerk.
Kort daarna kwam de bus van Paulusma aanrijden, en konden we dus de koffers inladen en instappen. Het ‘koppen tellen’ kon beginnen…. En we kwamen er één tekort!
Wat bleek: bij één persoon was de aardlekschakelaar midden in de nacht er uit gesprongen – dus deed de wekker het niet. Hoe hij binnen 15 minuten uit bed is gestapt en bij de bus stond, is mij een raadsel… maar de bus kon keurig op tijd vertrekken.
Een vlotte rit in een zeer comfortabele bus van Paulusma, bracht ons netjes op tijd op Schiphol. Van de bus naar de vertrekhal lopend bleek, dat we nog even moeten wennen aan ‘groepstempo’, maar dat ging allengs beter. In de vertrekhal stond onze Zeeuwse reisgenote al te wachten, mét haar gitaarkoffer in de hand. Zo was de groep compleet.
We konden direct inchecken, vervolgens vlot door de security, en de gate opgezocht. Daar vlak bij was ook een koffiepunt, dat door een groot deel van de groep is bezocht in het uur dat we als wachttijd over hadden voor we konden boarden. De boarding verliep vlot, de vlucht vertrok op tijd en ondanks wat gehobbel van de turbulentie waren we keurig op tijd in Thessaloniki. Daar eerst een algemene toiletstop, en vervolgens de koffers van de band gehaald & de gitaar bij de ‘bijzondere bagage’. Toen naar de uitgang, waar onze gids Iris ons in de hal stond op te wachten.
De bus werd opgeroepen, en dus konden we in optocht naar de bushalte, inladen, en vertrek. Vanwege tweede Paasdag hier in Griekenland [ Orthodox Pasen valt dit jaar een week ná Pasen in de westerse kerken] super rustig op de weg en in de stad, dus hebben we alvast een kleine blik op Thessaloniki’s binnenstad kunnen werpen. Vervolgens via de vlakte van Macedonië richting  Kavala gereden. De natuur hier is prachtig groen, de bomen zijn al wat verder uitgelopen, veel planten staan al in bloei. Dat maakt de rit over de hobbelige snelweg, in de niet allermodernste bus, toch aangenaam. En eerlijk is eerlijk…. Menigeen zat ook wel een beetje te suffen, want we hadden er al een flinke dag op zitten. Bij de koffiestop, zo rond ’n uurtje of twee, bleek de koffie bij velen dan ook een nuttige opkikker, al was een enkeling meer aan wat heerlijk helder gerstenat toe…
In Kavala zijn we bij hotel Esperia gebracht, waar iedereen vlot een kamer kreeg. Na enkele snel opgeloste strubbelingen met sleutelkaarten die ook werken om de elektriciteit op de kamers beschikbaar te maken, kon een ieder zich opfrissen en – al naar gelang eigen behoefte – even een tukkie doen, wat kleine praktische boodschapjes halen, een wandeling langs de haven en door de stad maken, of gewoon een terrasje pakken. Sommigen hebben meerdere van bovenstaande activiteiten gecombineerd.
De afspraak was: kwart over zeven in de eetzaal. En jawel, uitgerekend de herder en de herdershond, die eerder op de dag mensen dringend verzochten om op tijd te zijn & bij de groep te blijven, waren nu te laat omdat ze zaten te overleggen met de gids…
Maar niet getreurd, er kon nog snel een tafeltje worden aangeschoven, en zo kon een ieder bij het buffet halen wat hem/haar lekker toe scheen. Sommige dingen bleken in de praktijk iets minder te smaken dan verwacht, maar er was over het algemeen maar één oordeel mogelijk: Heel erg lekker, en een ruim buffet. Alleen werd er wat snel afgeruimd, vond een enkeling die nog wel een extra hapje fruit of chocoladetaart had willen hebben…
Vervolgens in de andere hoek van de eetzaal onze avondsluiting gehouden, om daarna met het overgrote deel van de groep nog even een gezellig ‘afzakkertje’ te halen bij de buurman van het hotel. Nu nog het verslag schrijven, en dan zo lekker naar bed… de dag is lang geweest, maar heel erg geslaagd. Een goed begin is het halve werk, zegt men… en dan is de eerste helft héél goed geweest!

ds. Jacolien de Lange